Część płatników składek musi złożyć formularz ZUS IWA za 2025 rok. W tym roku termin upływa 2 lutego, ponieważ 31 stycznia wypada w sobotę. Informacje z formularza pomogą ustalić indywidualną wysokość składki na ubezpieczenie wypadkowe na kolejny rok składkowy, który rozpocznie się w kwietniu 2026 roku i potrwa do końca marca 2027 roku.
Obowiązek złożenia formularza ZUS IWA za 2025 rok mają przedsiębiorcy, którzy jednocześnie spełniają trzy warunki:
Jakie dane trzeba podać?
W formularzu ZUS IWA należy podać informacje dotyczące rodzaju prowadzonej działalności według przeważającego PKD, liczby ubezpieczonych oraz liczby osób pracujących w warunkach zagrożenia. Trzeba także uwzględnić dane o wypadkach przy pracy, w tym o wypadkach śmiertelnych i ciężkich, które wydarzyły się w roku, za który składana jest IWA, czyli w 2025 roku. Na podstawie tych informacji ZUS ustala wysokość składki na ubezpieczenie wypadkowe, którą płatnik będzie opłacał od 1 kwietnia 2026 roku do 31 marca 2027 roku – wyjaśnia Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS województwa kujawsko-pomorskiego.
Kto i jak ustala wysokość składki
Płatnicy, którzy przez trzy kolejne lata przekazywali do ZUS formularz ZUS IWA, nie muszą sami wyliczać składki wypadkowej. Zrobi to za nich Zakład. Do 20 kwietnia na ich koncie w PUE/eZUS pojawi się informacja o wysokości stopy procentowej składki obowiązującej w nowym roku składkowym. Firmy, które nie składały IWA przez trzy lata z rzędu, mają obowiązek samodzielnie ustalić wysokość składki. Kierują się przy tym przeważającym kodem PKD swojej działalności. Stawka jest różna w zależności od rodzaju działalności i poziomu ryzyka. Jeśli płatnik zgłasza do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż 9 osób, składka wynosi 50 proc. najwyższej stopy procentowej ustalonej na dany rok dla jego grupy działalności.
Od 1 kwietnia 2026 roku ponownie zostanie zmieniona wysokość stopy procentowej ubezpieczenia wypadkowego. Nowe wartości stóp procentowych dla poszczególnych grup działalności zostaną ogłoszone w marcu 2026 roku.
Jak dostarczyć IWA do ZUS?
Informację ZUS IWA płatnik składek przekazuje w takiej samej formie, w jakiej składa dokumenty ubezpieczeniowe – zarówno zgłoszeniowe, jak i rozliczeniowe. Jeśli przedsiębiorca przesyła dokumenty drogą elektroniczną, również formularz ZUS IWA powinien zostać dostarczony online. W przypadku przekazywania dokumentów w formie papierowej, ZUS IWA należy złożyć w wersji papierowej. Gdy formularz ZUS IWA jest wysyłany pocztą, na kopercie powinien znaleźć się dopisek „ZUS IWA”.
Więcej informacji dotyczących formularza ZUS IWA oraz zasad ustalania składki na ubezpieczenie wypadkowe można znaleźć na stronie internetowej ZUS: https://www.zus.pl/firmy/rozliczenia-z-zus/skladanie-zus-iwa, pod numerem telefonu 22 560 16 00 oraz w każdej placówce Zakładu.
Od 2026 r. do stażu pracy będzie można doliczyć także inne aktywności zawodowe niż praca na etacie, a ich potwierdzaniem zajmie się ZUS. Nowe zasady od 1 stycznia obejmą sektor finansów publicznych, a od 1 maja – pozostałych pracodawców.
Kodeks pracy wskazuje okresy, które będzie można zaliczyć do stażu pracy, pod warunkiem uzyskania z ZUS-u stosownego zaświadczenia. Będą to:
Wniosek o zaświadczenie (USP) – tylko w formie elektronicznej
Wniosek o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniu dla celów doliczenia okresów do stażu pracy (USP) będzie dostępny od 1 stycznia 2026 r. na koncie w eZUS. Po zalogowaniu się do eZUS wniosek będzie można złożyć wyłącznie w formie elektronicznej. Zgodnie z obowiązującymi przepisami formularz nie będzie dostępny w wersji papierowej. Zaświadczenie, decyzję oraz inne pisma w tej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekaże wnioskodawcy wyłącznie elektronicznie - informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.
Kiedy złożyć do ZUS wniosek o wydanie zaświadczenia
Zakład Ubezpieczeń Społecznych będzie wydawał zaświadczenia tylko za niektóre okresy wskazane w Kodeksie pracy. Chodzi o zatrudnienie, w których dana osoba była objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi albo opłacała składki na te ubezpieczenia lub na ubezpieczenie wypadkowe. Zaświadczenie może dotyczyć również okresów zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, jeśli osoba prowadząca działalność gospodarczą korzystała z tzw. ulgi na start.
ZUS nie wyda zaświadczenia za okresy, w których uczeń lub student wykonywał np. umowę zlecenia, ponieważ w takim przypadku nie podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
Zaświadczenie będzie wydawane na podstawie danych zapisanych na koncie ubezpieczonego w ZUS. Jeżeli na koncie nie będzie informacji o zgłoszeniu do ubezpieczeń, ZUS wyda decyzję o odmowie wydania zaświadczenia. Po otrzymaniu takiej decyzji będzie można złożyć wniosek o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i dołączyć do niego dokumenty potwierdzające dane okresy. Wniosek o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego wraz z posiadanymi dokumentami będzie można złożyć:
Różne wnioski dla okresów sprzed i po 1 stycznia 1999 r.
Jeżeli wniosek o wydanie zaświadczenia dotyczy okresów sprzed 1 stycznia 1999 r., nadal należy korzystać z wniosku US-7. Okresy te nie są zapisane na indywidualnym koncie ubezpieczonego, dlatego nie można ich wskazać we wniosku USP.
Jeżeli okres ubezpieczenia rozpoczął się przed 1 stycznia 1999 r. i trwał po tej dacie, należy złożyć dwa oddzielne wnioski:
Jak co roku w pierwszej połowie stycznia ZUS przekazuje płatnikom składek informacje o stanie ich rozliczeń za ubiegły rok. Wysyłkę rozpoczęto 5 stycznia 2026 r. Informacje trafią na konta w eZUS ponad 3,4 mln płatników składek, w tym prawie 167 tys. z województwa kujawsko-pomorskiego.
Informacje trafią na konta w eZUS trzech milionów czterystu tysięcy płatników składek, w tym prawie stu sześćdziesięciu siedmiu tysięcy z województwa kujawsko-pomorskiego.
Przedsiębiorca, który w 2025 roku rozliczał i opłacał składki, otrzyma zestawienie pokazujące stan jego konta w ZUS. Będzie z niego wynikać, czy występuje nadpłata, niedopłata czy saldo zerowe. Osoby spłacające zadłużenie w ratach znajdą tam również informację o kwocie pozostałej do spłaty– informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.
Ważne!
W informacji uwzględniono wyłącznie deklaracje rozliczeniowe oraz opłacone składki zapisane na koncie płatnika do 31 grudnia 2025 roku. Jeśli po tej dacie płatnik złożył korektę dokumentów rozliczeniowych lub dokonał wpłaty, aktualne saldo konta może sprawdzić na profilu w eZUS.
Gdy na koncie występuje niedopłata
W województwie kujawsko-pomorskim ponad trzydzieści cztery tysiące płatników składek otrzyma informacje o niedopłacie.
W województwie kujawsko-pomorskim ponad 34 tys. płatników składek otrzyma informacje o niedopłacie. ZUS przypomina, że niewielkie zaległości można uregulować, zwiększając bieżącą wpłatę i doliczając ewentualne odsetki. W przypadku większego zadłużenia przedsiębiorcy mogą złożyć wniosek o rozłożenie należności na raty.
W takiej sytuacji można skorzystać ze wsparcia doradców ds. ulg i umorzeń, dostępnych w wybranych placówkach ZUS. Z doradcą można też porozmawiać telefonicznie lub umówić e-wizytę. Numery kontaktowe znajdują się na stronie ZUS pod adresem: https://www.zus.pl/firmy/ulgi/umorzenia/doradca-w-sprawie-ulg-i-umorzen. Pomoc oferują również pracownicy sali obsługi klientów.
Gdy na koncie występuje nadpłata
W przypadku nadpłaty płatnik może pomniejszyć bieżącą wpłatę przy najbliższym terminie opłacania składek. Może także złożyć wniosek o zwrot środków (RZS-P). Wówczas pieniądze zostaną przelane na rachunek bankowy przypisany do jego konta w ZUS. W naszym regionie 79 tys. płatników składek otrzyma informację o nadpłacie na swoim koncie.
W naszym regionie siedemdziesiąt dziewięć tysięcy płatników składek otrzyma informację o nadpłacie na swoim koncie.
Od 1 stycznia 2026 r. zmieniły się zasady korzystania z ulgi „mały ZUS plus”. Nowe przepisy porządkują sposób liczenia okresów ulgi. Przedsiębiorcy spełniający warunki do „małego ZUS plus” mogą opłacać niższe składki na ubezpieczenia społeczne przez 36 miesięcy w każdym 60-miesięcznym okresie prowadzenia działalności, niezależnie od tego, czy i jak długo wcześniej korzystali z ulgi.
Pierwszy 60-miesięczny okres liczy się od miesiąca, w którym po grudniu 2025 r. rozpoczęto działalność z ulgą. Każdy kolejny 60-miesięczny okres zaczyna się od pierwszego miesiąca prowadzenia lub kontynuowania działalności po zakończeniu poprzedniego okresu - informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.
Do okresów 36 miesięcy kalendarzowych ulgi oraz 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej wlicza się jako pełny miesiąc każdy miesiąc kalendarzowy, w którym odpowiednio korzystano z ulgi lub prowadzono pozarolniczą działalność gospodarczą przez co najmniej jeden dzień -dodaje rzeczniczka.
W jednym 60-miesięcznym okresie ulga może być stosowana maksymalnie przez 36 miesięcy. Niewykorzystane miesiące nie przechodzą na kolejny okres, a z ulgi można skorzystać ponownie dopiero w następnym 60-miesięcznym cyklu.
Od 2026 r. ulga „mały ZUS plus” przysługuje na nowych zasadach niezależnie od tego, czy była wcześniej wykorzystywana. Liczy się wyłącznie spełnienie warunków ustawowych. Z ulgi mogą skorzystać przedsiębiorcy, którzy m.in.:
Pozostałe zasady małego ZUS plus nie ulegają zmianie. Zmiany dotyczą wyłącznie sposobu liczenia okresów i mają na celu uproszczenie zasad oraz większą przejrzystość dla przedsiębiorców.
Bez wyrejestrowania i ponownego zgłaszania
Jeżeli do grudnia 2025 r. nie został wykorzystany pełny limit 36 miesięcy ulgi „mały ZUS plus”, a ulga była stosowana do końca grudnia 2025 r. i przysługuje także od stycznia 2026 r., nie ma obowiązku wyrejestrowania z ubezpieczeń z kodem tytułu ubezpieczenia 05 90 XX albo 05 92 XX ani ponownego zgłaszania do ubezpieczeń z tym kodem w 2026 r. W takiej sytuacji w 2026 r. należy przekazać w deklaracji rozliczeniowej albo w imiennym raporcie miesięcznym (ZUS DRA cz. II albo ZUS RCA cz. II) informacje o rocznym przychodzie, rocznym dochodzie, formie opodatkowania z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz podstawie wymiaru składek. Termin na ich przekazanie upływa
20 lutego.
Zgłoszenie do ulgi po przerwie albo po raz pierwszy
Osoby prowadzące działalność gospodarczą, które w 2025 r. nie korzystały z ulgi „mały ZUS plus” albo korzystały z niej, lecz nie do końca grudnia 2025 r., a chcą skorzystać z niej w 2026 r. i spełniają wymagane warunki, powinny zgłosić się do ulgi najpóźniej do 2 lutego 2026 r. Termin ten wynika z faktu, że 31 stycznia przypada w sobotę. W tym celu należy wyrejestrować się z ubezpieczeń z dotychczasowym kodem tytułu ubezpieczenia, a następnie zgłosić się z kodem właściwym dla ulgi „mały ZUS plus”. Do 20 lutego 2026 r. należy złożyć również odpowiednie dokumenty rozliczeniowe.
Dla kogo dodatkowe 12 miesięcy korzystania z ulgi „mały ZUS plus” ?
Osoby, które w 2023 r. prowadziły działalność gospodarczą i korzystały z ulgi „mały ZUS plus”, a w związku z tym mają prawo do dodatkowych 12 miesięcy ulgi, z których do końca 2025 r. nie skorzystały w całości, mogą wykorzystać pozostałe miesiące po 2025 r. Z pozostałych miesięcy można skorzystać po wykorzystaniu 36 miesięcy ulgi, czyli najwcześniej od 2029 r.
Komu mały ZUS plus nie przysługuje?
Z małego ZUS plus nie mogą skorzystać:
Ile wynosi mały ZUS plus?
Mały ZUS plus to niższe składki na ubezpieczenia społeczne liczone od dochodu z działalności gospodarczej za ubiegły rok kalendarzowy. Podstawa wymiaru tych składek nie może być niższa niż 30 procent minimalnego wynagrodzenia ani wyższa niż 60 procent prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. W 2026 roku oznacza to, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne musi mieścić się w przedziale od 1 441,80 zł do 5 652,00 zł.
ZUS podsumował 2025 rok. Od wejścia w życie przepisów pozwalających łączyć wypłatę własnego świadczenia z rentą rodzinną po zmarłym małżonku z renty wdowiej skorzystało już ponad milion osób. W województwie kujawsko-pomorskim świadczenie otrzymuje 57,4 tys. mieszkańców.
Od stycznia do 31 grudnia 2025 r. w całej Polsce do ZUS-u wpłynęło ponad 1 mln 156 tys. wniosków o rentę wdowią. Najwięcej złożono w województwach śląskim, mazowieckim i wielkopolskim, a najmniej w podlaskim, lubuskim i opolskim. W województwie kujawsko-pomorskim wpłynęło 65,5 tys. takich wniosków – informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.
Na koniec grudnia 2025 r. z renty wdowiej korzystało już ponad milion osób. Wypłaty świadczeń łączonych z rentą rodzinną wyniosły łącznie 3 mld 516 mln zł, z czego 317,7 mln zł stanowiło15 procent drugiego świadczenia. W województwie kujawsko-pomorskim renta wdowia trafiła do 57,4 tys. osób, a kwota wypłat wyniosła 198,9 mln zł, w tym 18,5 mln zł w ramach 15 proc. drugiego świadczenia. Dzięki rencie wdowiej uprawnieni zyskali średnio 350,63 zł miesięcznie, a w regionie 348,48 zł – dodaje rzeczniczka.
Czym właściwie jest renta wdowia?
Przypomnijmy, że renta wdowia nie jest odrębnym świadczeniem, lecz połączeniem co najmniej dwóch świadczeń: własnego (np. emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy) oraz renty rodzinnej po zmarłym małżonku. Można otrzymywać 100% własnego świadczenia i 15% renty rodzinnej albo odwrotnie, przy czym renta rodzinna dla jednej osoby wynosi 85% świadczenia, które przysługiwałoby osobie zmarłej. Od 1 stycznia 2027 r. wysokość drugiego świadczenia wypłacanego
w zbiegu zostanie z urzędu podwyższona do 25%.
Wniosek o rentę wdowią można złożyć w każdej chwili, jednak aby ZUS mógł ją przyznać, trzeba spełnić określone warunki:
Świadczenie nie zostanie przyznane, jeśli choć jeden z warunków nie zostanie spełniony. Należy też pamiętać, że obowiązuje limit wysokości wypłaty — łączna kwota renty wdowiej nie może przekroczyć trzykrotności najniższej emerytury, czyli 5636,73 zł brutto. Limit ten obowiązuje do 28 lutego 2026 r. Jeśli suma świadczeń będzie wyższa, ZUS odpowiednio ją zmniejszy. Z kolei osoby, których własne świadczenie już przekracza ten limit, na przykład emerytura w wysokości 6000 zł brutto, nie uzyskają prawa do renty wdowiej.
Źródło: nadesłane, Krystyna Michałek regionalny rzecznik prasowy ZUS w województwie kujawsko-pomorskim
